Sekiz Yüzyıllık Verilerle Toplumsal Hareketlilik Analizi: “Oğullar da Yükselir"

VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), iktisat tarihçisi Gregory Clark’ın kaleme aldığı “Oğullar da Yükselir” adlı kitabı okurlarla buluşturuyor. Clark, bu çarpıcı çalışmasında, nesiller boyunca soyadlarını takip ederek ülkeler ve tarihsel dönemler arasındaki toplumsal hareketliliği inceleyen yenilikçi bir yöntem kullanıyor. Yazar, elde ettiği veriler ışığında toplumsal hareketlilik oranlarının sanılandan çok daha düşük olduğunu, toplumlar arasında büyük farklılıklar göstermediğini ve sosyal politikalardan beklenildiği ölçüde etkilenmediğini ortaya koyuyor. Toplumsal eşitsizlik, sınıf geçişleri ve kuşaklar arası statü aktarımı üzerine dikkat çekici bir perspektif sunan eser, sosyal bilimler alanında yürütülen tartışmalara güçlü bir katkı niteliği taşıyor.  VakıfBank Kültür Yayınları’nın insan ve toplum kitaplığı, Gregory Clark’ın kaleme aldığı “Oğullar da Yükselir” adlı çalışmayla genişlemeye devam ediyor. “Kaderimizin ne kadarı ebeveynlerimizin ve büyükanne-büyükbabalarımızın toplumsal statüsüne bağlıdır?” ve “Bu durum çocuklarımızın yaşamını ne ölçüde etkiler?” gibi temel sorular etrafında şekillenen eser, katı sınıf yapılarının zamanla daha eşitlikçi toplumlar lehine çözüldüğü yönündeki yaygın kabulü sorguluyor. Clark’a göre, sosyal merdivendeki hareketlilik son sekiz yüzyıl boyunca sanılandan çok daha sınırlı bir değişim gösterdi. Yazar, nesiller boyunca soyadlarını takip ederek ülkeler ve tarihsel dönemler arasında toplumsal hareketliliği ölçen yenilikçi bir yöntem kullanıyor. Bu kapsamlı araştırma, hareketlilik oranlarının geleneksel tahminlerden daha düşük olduğunu, toplumlar arasında büyük farklılıklar göstermediğini ve sosyal politikalara karşı şaşırtıcı ölçüde dirençli kaldığını ortaya koyuyor. Clark; ABD, İngiltere, modern İsveç ve Qing Hanedanlığı dönemi Çin’i gibi birbirinden oldukça farklı toplumlarda soyadlarını inceleyerek kuşaklar arası statü aktarımını karşılaştırıyor. Çalışma, bireylerin kaderinin büyük ölçüde atalardan miras kalan avantajlar ve dezavantajlar tarafından şekillendiğini gösterirken, farklı toplumların benzer ölçüde düşük sosyal hareketlilik oranlarına sahip olduğuna dikkat çekiyor. Toplumsal hareketlilik üzerine yerleşik kabulleri sorgulayan ve miras alınan ayrıcalıkların uzun vadeli etkilerini gözler önüne seren bu dikkat çekici çalışma, VakıfBank Kültür Yayınları aracılığıyla Türkçe literatürdeki yerini alıyor. Kitaptan:  “Genel olarak toplumsal hareketlilik, genetik mirasın nesiller arasındaki bi­rincil bağlantı gerçeğini dışlamayan özelliklere sahiptir. Genetiğe önemli bir rol atfetmek, toplumsal hareketliliğin önemli bilmecelerinden/paradokslarından biri­sini açıklamaya yardımcı olur: Neden İngiltere, İsveç ve Amerika Birleşik Devletleri gibi ülkelerdeki egemen sınıflar, aşağı yönlü hareketliliğe karşı kendilerini kalıcı biçimde koruyamamıştır? Eğer ekonomik ve sosyal başarının temel belirleyicileri servet, eğitim ve bağlantılar olsaydı, neden zenginlerin, gözlemlenen yavaş oranla­ra rağmen, sürekli olarak ortalamaya doğru regresyon eğiliminde olduklarını göz­lüyoruz? Örneğin, 1880-1990 yılları arasında İngiltere’de zenginlerin sürekli olarak fakirlerden daha az çocuğa sahip olduğunu görmekteyiz. Bu, onların çocuklarına daha fazla zaman ve kaynak ayırmalarını ve servetlerini daha az sayıda torun ara­sında bölüştürerek korumalarını sağlamalıydı. Bu davranışla, neden toplumun zirvesinde kalmayı başaramadılar, hatta ortalamanın daha da üzerine çıkamadı­lar? Buna karşılık, 1500-1800 yılları arasında, zenginler sürekli olarak yoksullardan daha fazla çocuk sahibi olmuş; ilgilerini ve servetlerini daha çok sayıda hayatta ka­lan çocuğa bölüştürmüştür. Ancak bu çok farklı demografik rejimler, İngiltere’deki toplumsal hareketlilik oranları üzerinde hiçbir etki yaratmamıştır. Toplumsal hare­ketlilik oranları, Sanayi Devrimi’nden önce de sonra da aynı kalmıştır…”  Yazar Hakkında Gregory Clark, ekonomik tarih ve uzun dönemli iktisadi gelişme alanlarında çalışmalarıyla tanınan bir iktisatçıdır. Cambridge Üniversitesinde lisans, Harvard Üniversitesinde doktora eğitimini tamamlamıştır. Uzun yıllar University of California, Davis’te öğretim üyeliği yapmış; Stanford, Michigan ve London School of Economics gibi kurumlarda akademik görevlerde bulunmuştur. Çalışmaları ekonomik büyüme, Sanayi Devrimi ve toplumsal hareketlilik üzerine yoğunlaşmaktadır. Yazarın Farewell To Alms A Brıef Economic History Of The World isimli kitabı Fukaralığa Veda: Dünyanın Kısa İktisadi Tarihi başlığıyla Türkçeye çevrilmiştir. KÜNYE Yayınevi: VBKY Kitabın adı: Oğullar da Yükselir  Yazar: Gregory Clark Kategori: İnsan ve Toplum Çevirmen: Sinan Çakır Proje Editörü ve Son Okuma: Mustafa Sacid Öztürk Kapak ve Sayfa Uygulama: Faruk Özcan Kitap Editörü: Adem Başpınar Sayfa Sayısı: 378   Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı